210 ھزار كوردێن جوهي د 35 گوندێن ئيسرائيلي دا ژيانا خۆ دبورينن
بهشير سهبري بۆتاني
وەك دەێت زانين كو بابەتێ جويێن كوردستانێ ب گشتی و سترانبێژێن وان ب تايبەتي، د ڕاگەھاندنێن توركي، فارسي، كوردي و عەرەبي دا بەربەندن، ژ لەوڕا من پێكۆل كر كو ڤێ بێدەنگيێ بشكينم و ڤان ديوارێن بلند كو ژ ڕەخێ توركيا، ئێران و وەلاتێن عەرەبی ڤە ھاتن دروستكرن، تێك بدم.
ھەر ھۆسان وەزارەتا ڕەوشەنبيری ل ئيسرائيلێ ژ بەر فشارا توركيێ پشتەڤانيا سترانبێژێن كوردێن جوو ناكت، ھەر وەسان ئەو ژ رەخێ ھەموو كەنالێن كوردی ڤە ژی تێنە پەراوێزخستن...
ل سەر ژمارا كوردێن جوو، ب راستي زەحمەتە كو مرۆڤ ل سەر ژمارا وان راوەستت، ژ بەر كو ھندەك ژ وان ل گەل جويێن وەلاتێن دی تێكەل بوونە.
لێ ل پەي ديتنا ھندەكان، ژمارا وان دگەھتە 210 ھەزار كەس.
ئەوان باژێرەك ب ناڤێ كەستەل ھەیە، يێ كو ل سەر چيايێ سەھيۆنێ دكەڤت، ھەر وەسان ئەوان 35 گوند ژی ھەنە.
لێ پتريا وان ل ئوورشەلێم، تەل-ئەبيب، حەيفا، تڤێريا و بێرشێڤا دژين، ھەر وەسان ل بيابانا (نێگڤ)ێ 9 گوند ھەنە كو ھەموو كوردن؛ بەتتيش، ئێشبۆل، پەعمەي تەشاز، نۆگە، مێڤتاحيم، شيبۆليم، تەلمێديلوو، مێليلۆت و گيڤعوليم، و 50٪ ژ خەلكێ گوندێ مەسلوولێ ژي كوردن.
ھەر وەسان كوردين جوو ل باژارێن بچووك ژي دژين وەك نێتێڤۆت، ئووفەكيم و مووبەعيم و تا دووماەيێ.
پشتي جەنگا 1967ێ گەلەك ژ كوردێن جوو مالێن خوە برن كەنارا رۆژئاڤا، ئانكو ئەو تا نوھۆ ل فەلەستينێ دژين... ئێتێ، نەڤيا كوردانە و ئێكە ژ وان كەسێن ل كۆمەلگەھا (ئاريێل)ێ دژيت، ئەو چوار سالي يە، ئێدی ئەگەر فەلەستين ببت دەولەتەكا سەربخوە، ھنگێ بنەمالا وێ ژ فەلەستينێ تێت دەرخستن.
ھەر وەسان بلوورڤان و دەھۆلڤان خێمي ھەركی hemiitz ل باژارێ (مەعالێ ئەدۆميم)ێ دژيت، ھەژي گۆتنێ يە كو ئەو د ئينترنێتێ دا پڕ چەلەنگە و وی ل You Tube گەلەك كليپ بەلاڤ كرنە.
ئێدی وی وەسان گۆت: پاشەڕۆژا مە ل ڤی باژاری و ل كەنارا رۆژئاڤا نە ديارە...
رەوشا كوردێن جوو يا جڤاكي باشە و پەيوەنديێن وان پێكڤە باشن و نەمازە ل پەی ئايينێ وان كو ھەموو ئەندامێن بنەمالەكێ رۆژا (شەبەت)ێ كۆم دبن و خوارنێ پێكڤە دخون (ئانكو ژ رۆژا ئينێ پشتی نيڤرۆ تا ئێڤارا شەمبيێ). ھەر وەسان وان ژ بۆ كار و بارێن جڤاكی، چاندی و ھونەری ب دەھان سەنتەر ھەنە وەك:
1- يەكيتيا كۆمەلێن كوردێن جوو ل ئيسرائيلێ، سەرۆكێ وێ يەھوودە بێن يووسێف-ە، يێ كو ب سەرۆكێ كوردێن جوو ژي تێتە ھەژمارتن.
2- مەتناس، يانەيەكا ھونەری يە ل باژارێ (كەستەل)ێ يە.
3- كۆمەلا جويێن زاخۆيێ، ژمارا وان بێەتر ژ 40 ھەزار كەسانە و پتريا وان ل ئوورشەليم و كەستەلێ دژين.
4- كۆمەلا دۆستانيا ئيسرائيل و كوردستانێ، سەرۆكێ وێ ئەكرەم بارزاني يە.
ئەندامێن ڤێ كۆمەلێ تەنێ دوكتۆر، پرۆفێسۆر، ئەندازيار، مامۆستا، رەوشەنبير و بازرگانن.
5- بێت عام، ئانكو خانيێ گەلی، ئەڤ سەنتەرێ ھەنێ ژ بۆ كارێن ھونەری يە و ل گوندێ پەعمەی تەشازێ يە.
6- كۆمەلا جويێن ئەربيلێ، ژمارا وان 26 ھەزار كەسە. ناڤێ سەرۆكێ وێ مەناحيم ئالۆنی يە.
7- سەنتەرێ گۆنێنيم يێ رەوشەنبيری بۆ گەنجان - ئوورشەليم. د ڤی سەنتەری دا گەلەك سترانبێژ و تيپێن ھونەری ھەنە.
و گەلەكێن دی...
كوردێن جوو د ئاەەنگێن ژنئێنان، بوونێن زارۆيان و سونەتكرنا كوڕان دا، بێھتر موزيكا كوردی بكار تينن. ئەو ھەموو ل پاەيزان (جەژنا كەپرەشينا) پيرۆز دكن، ھەر وەسان كوردێن جوو يێن ژ كوردستانا ئيرانێ (جەژنا بھار)ێ ژی پيرۆز دكن، يا كو ئەم دبێژنێ نەورۆز.
ل سەر ەندێ را جاربجار كۆنسێرتێن كوردی ژی تێنە بەرھەڤكرن. ھەژي گۆتنێ يە كو جەماوەرێ ھونەرێ كوردی ل ئيسرائيلێ مەزنە، لێ ل وێرێ بێھتر بابەتێ گۆڤەندێ جھێ خوە گرتيە.
ل ئيسرائيلێ گەلەك تيپێن ھونەری و يێن دەھۆل و زوڕنێ ژی ھەنە، ھەر وەسان گەلەك سترانبێژێن ناڤدار ژی ھەنە، وەك ئيسحاق كالە، مۆشێ خۆجە(ب محەمەد عارفێ ئيسرائيلێ تێتە ھەژمارتن)، فريدە باك، ئەڤنێر زاكن، رۆنێن سورچی، حەداسە يەشووروون، مۆشێ مامكۆ، دانيێل عەزری ( ب حەسەن زيرەكی ئيسرائيلێ تێتە ھەژمارتن) وگەلەكێن دی...
پتريا كوردێن گوندان جووتيار و كرێكار بوون، زارۆيێن وان ژی سال بۆ سالێ بوونە ئەندازيار، دوكتۆر، فەرمانبەر، مامۆستا، كارمەند، رۆژنامەڤان، بازرگان و تا دووماەيێ. ھەر وەسان بەشەك مەزن ژ وان بخوە زاخۆيينە و يێن دي ژ ڤان جھان: دھۆك، سندۆر، بامەرنێ، ئامێدی، بارزان، شندۆخا، زێبار، ئاكرێ، بجيل، مووسل، ھەڤلێر، كۆيە، رانيا، قەلادزێ، كەركووك، سلێماني، خانەقين، موكريان، ئوورميا، كرمانشان، دياربەكر، نسێبين، قامشلۆ و تا دووماھيێ.
عەمرام مەھاباتي يەكەكی ژ وان كوردێن جوو، يێ كو بۆ من ب سەربلندی بەحسا بنەمالا خوە كر و گۆت: ناڤێ بابێ من شالۆم بلە مەھاباتي يە (1915-1978) ناڤێ دايكا من شووشانە يە، يا كو ل سالا 1920ێ ل ئەسفەھانێ ھات دونيايێ. ئەم چوار برا و سێ خوشكين: عەمرام، رووبێن، يەھوودە، نيسان، نارێ، ستێر و ڕيفقە. بنەمالا مە سالا 1951ێ ژ كوردستانێ ھات دەرخستن بۆ ئيسرائيلێ.
ناڤێ مامێ من ئەسەد بلە مەھاباتي يە، ئەو 20 سالی بوو دەما بۆ پاراستنا كۆمارا مەھاباتێ شەھيد بوو. بابێ من شەھيدبوونا مامێ من بۆ مە پتريا جاران بەحس دكر و دگۆت: شەھيدێن مە نەمرن… ياكۆڤ ھەركی بخوە ژ گوندێ مەرگەوەرێ يە ل دەڤەرا ئوورميا، ژيێ وی 90 سالی يە. ئەز عەجێب گرتی مام دەما وی بەحسا خەباتێ كر ل كوردستانا عيراقێ و گۆت: جوھويان د چليان دا ئەز شاندم كوردستانا عيراقێ، دا كو دەستێ ھاريكاريێ بۆ كوردان درێژ بكم...
گەلەك كوردێن جوو يێن چەلەنگ ل ئيسرائيلێ ھەنە و ھەژی گۆتنێ يە كو ئەو خزمەتا جڤاكا ئيسرائيلی دكن و رۆلەكی پڕ گرنگ دگێڕن، وەك:
1- دانيال عوزێر قەساب (1913-2000) ئەو ھونەرمەندەكی شێوەكارە و ب پێشەنگێ ھونەرمەندێن شێوەكاری ل عيراقێ و ل كوردستانێ تێتە ھەژمارتن.
2- مونير عوزێر قەساب، ئەو ھونەرمەندەكی شێوەكارە و ل ئيسرائيلێ ناڤدارە.
3- وەردە سلۆ، نڤيسەرە و ئەو بێھتر ل سەر چاندا كوردی رادوەستا و (خوارنێن كوردی) بخوە ب ناڤ و دەنگترين پەرتووكا وێ يە.
4- تسڤی بارزانی، سەرۆكێ باژارڤانيا (رامات گان)ێ و ئەو ب (تسڤی بارزانييێ قارەمان) ژی تێتە ناسين.
5- ئێلي نيسان، رۆژنامەڤانە و ل تەلەڤزيۆنا ئيسرائيلی بەشا عەرەبی كار دكت.
6- يۆتام بارزانی، نڤيسەرێ پەيامانە ل راديۆيا (رێشەت بێت) كار دكت.
7- رەحەميم يۆنا، سياسی يە، ئەو ئەندامی پارتيا (كار)ێ ئيسرائيلی يە.
8- ژەنەرال شمۆئێل زەكای، ئەڤ ژەنەرال پتريا جاران د راگەھاندنێن ئيسرائيلی و جيھانی دا تاخڤت.
9- ئيسرائيل ئيسحاق، سەرۆكێ ھێزێن نۆبەدارێن سنووری يە.
10- ھێرتسل يۆنا، نڤيسەرەكی ەەولێری يە، پەرتووكەك ب زمانێ عيبری ل سەر جويێن ھەڤلێرێ نڤيسيە.
11- پرۆفێسۆر يۆنا تسەببار، نڤيسەرەكی ناڤدارە و ئەو بخوە خەلكێ زاخۆيێ يە و گەلەك بەرھەمێن وی ھەنە.
12- حسقێل زەكای، بەرپرسەكی جويێن رۆژھەلاتێ يە.
13- ئيسحاق مۆرديخاي، وەزيرێ بەرگريێ بوو، و گەلەكێن دی...
ئەڤ گۆتار ل رۆژناما ئەڤرۆ - دوھۆك ل 11-05-2010 چاپ بوو.
|
